Lovran na Opatijskoj rivijeri — šta videti, Lungomare, Marunada i put iz Beograda

Lovran je primorski gradić na istočnoj obali Istre, na mestu gde Učka silazi u more, 6 kilometara od Opatije i 21 kilometar od Rijeke: utvrđena luka, kula nad njom, staro jezgro sa zvonikom crkve svetog Jurja, vile iz doba lečilišta i Lungomare, obalno šetalište koje ga spaja sa Opatijom. Iz Srbije vozimo bez presedanja, do adrese smeštaja: kombi prevoz Beograd – Lovran; region je opisan u vodiču Kvarner — koje mesto izabrati, šta videti i plaže.

Kada ići u Lovran

Sredinom oktobra počinje Marunada, gastronomska manifestacija posvećena kestenu, koja se od 1973. održava u Lovranu, a narednih vikenda u selima iznad njega.

Klima je mediteranska, sa prosečno 269 sunčanih dana godišnje; prosečna temperatura u januaru je 4,7 °C, a u julu 22,1 °C, prema Vikipediji.

Januar i februar nose Lovranski karneval, sa maškarama i pokladnom povorkom.

April donosi Festival špargli, na kom se sprema veliki omlet od hiljadu jaja i 30 kilograma divljih špargli u tiganju prečnika dva metra.

Jun je vreme Dana črešanj, sa velikim štrudlom od trešanja dugim 10 metara.

Jul i avgust donose manifestaciju „Ljeto u Lovranu”, sa izložbama, koncertima i ribarskim feštama; u julu je i MTB Učka Maraton.

U oktobru, pored Marunade, održava se i planinska trka Učka vertical, od Medveje preko Lovranske Drage do Vojka.

U novembru je Lovranska regata za jedrilice klasa Optimist i Laser.

U decembru se na Badnjak dele fritule i kuvano vino, a godina se ispraća novogodišnjim koncertom Puhačkog orkestra Lovran.

Lovran ukratko

Lovran je na istočnoj obali Istre, u podnožju brda Knezgrad (612 metara) i Lužinski breg (624 metra), obronaka Učke.

Opština Lovran ima pet naselja: Liganj, Lovran, Lovransku Dragu, Medveju i Tuliševicu.

Ime mesto duguje lovoru; staro ime Lauriana pominje se u VII veku.

Medveja je na tri kilometra od Lovrana, a Lovranska Draga na 360 metara nadmorske visine, iznad mora.

Prema popisu iz 2011. opština ima 4.101 stanovnika, od toga 3.336 u samom Lovranu.

Pobratimljeni gradovi su Castel San Pietro Terme i Ravenna u Italiji i Nova Gorica u Sloveniji.

Srednjovekovna župna crkva sa freskama i glagoljskim natpisima i kula iz XIV veka na Trgu svetog Jurja su među tačkama od interesa starog urbanog jezgra, prema Vikipediji.

Šta videti u Lovranu

Utvrđena luka, mandrać, u srcu je mesta; srednjovekovni grad izrastao je oko nje.

Gradska kula zajedno sa zvonikom crkve svetog Jurja dominira starim jezgrom.

Zidine su ostale prepoznatljive u rubnim zgradama Starog grada; za razliku od ostalih kaštela Liburnije, Lovran je izgrađen uz samo more.

Stari grad je pun istorijskih priča i legendi, prema turističkoj zajednici.

Vile iz doba lečilišta su deo slike mesta: tri vile bečkog arhitekte Carla Seidla su Villa Santa Maria iz 1895, Villa Frappart iz 1904 i Villa Magnolia iz 1906.

Crkva svetog Jurja je u starom jezgru; uz nju su crkvica svetog Ivana u Starom gradu i crkvica Svetog Trojstva iznad lučice.

Gradska kula je na Trgu svetog Jurja, a istočna gradska vrata zovu se „Stubica”.

Reljef svetog Jurja koji probada zmaja i Mustaćon, luneta portala, deo su kamene baštine Starog grada.

Hotel Draga di Lovrana u Lovranskoj Dragi je spomenik kulture.

Umetnička instalacija „Puli Mȁlina” je paviljon umetnika Davora Sanvincentija na obnovljenim ostacima starog mlina, uz planinarsku stazu u Lovranskoj Dragi; izrađen je od prirodnih materijala iz okoline, kestenovog drveta i kamena, a o prolećnoj i jesenjoj ravnodnevici južni prozor daje igru sunčevih zraka i vode.

Hoteli iz tog doba su Meridional iz 1907, Grand hotel Lovrana iz 1909, danas u funkciji ortopedske bolnice, i Bristol iz 1912.

Stari grad korak po korak

Crkva svetog Jurja na glavnom gradskom trgu sagrađena je u XII veku u romaničkom stilu; svetilište oslikano freskama potiče iz XV veka, a konačan izgled crkva je dobila u baroku.

Crkvica svetog Jovana Krstitelja podignuta je na temeljima starijeg zdanja iz XII veka; podigla ju je bratovština u XIV veku, a unutrašnjost krase freske sa prizorima iz života sveca.

Crkvica Svetog Trojstva stoji izvan zidina, pored lučice, u parku koji je nekada bio groblje; od tri nekadašnje crkvice sačuvana je samo ona, mala jednobrodna sa gotičkim okvirima vrata i prozora.

Gradska kula je jedini sačuvani ostatak nekadašnjeg fortifikacionog sistema; danas je izložbeni prostor, sa čijeg se vrha vidi Stari grad, otvoreno more i kvarnerska ostrva.

Gradska vrata Stubica jedina su sačuvana izvorna gradska vrata, nazvana po stepeništu koje je vodilo ka mandraću; običaj je da se bočni klesani kamen pomiluje za srećan ulazak u Stari grad.

Kortili su mala dvorišta ograđena kamenim zidom, sa šternom u sredini, i biseri su srednjovekovnog urbanog graditeljstva.

Reljef svetog Jurja koji probada zmaja, delo domaćih majstora iz početka XIX veka, nalazi se na kući koja je nekada bila središte gradske uprave, nasuprot crkvi; Mustaćon, reljef muškarca sa turbanom, delo je riječke radionice majstora Mihovila Zierera.

Ploča iz 1845. podseća na posetu saksonskog kralja Friedricha II Augusta, botaničara koji je istraživao Učku; druga ploča, na kući Vicka Palmića, podseća na učešće kvarnerskih mornara u austrougarskoj ekspediciji na Severni pol na brodu Tegetthoff.

Mandrać je lučica koja je bila središte privredne aktivnosti Lovrana; Lovran je, prema turističkoj zajednici, jedini od istorijskih gradića ovog kraja izgrađen uz samu luku.

Lungomare

Lungomare je obalno šetalište koje Lovran spaja sa Opatijom i Voloskim; zvanično se zove Šetalište Franca Jozefa I.

Otvoreno je 1911., posle dvadeset dve godine gradnje.

Po podacima Grada Opatije dugo je deset kilometara; izvori koji mere ceo potez od Voloskog do Lovrana, zajedno sa deonicama kroz mesta, navode dvanaest kilometara.

Sagrađeno je početkom XX veka, kada je Lovran postao turističko-lečilišni centar.

Prema Vikipediji, Lungomare se u dužini od 12 kilometara pruža od Lovrana do kraja Voloskog.

Plaže i kupališta

Turistička zajednica navodi devet kupališta i plaža: Kupalište Kvarner, plažu Cesara, plažu Medveja, plažu za pse kod Ville Frappart, kupalište hotela Bristol, kupalište hotela Excelsior, dečju plažu Cipera, plažu kod mula u centru Lovrana i plažu Peharovo.

Za kupanje služe dva gradska kupališta i male šljunkovite plaže u brojnim uvalama, prema Vikipediji.

Medveja ima plažu u podnožju Učke, tri kilometra od Lovrana.

Plaža za pse je kod Ville Frappart, a dečja plaža je Cipera.

Lungomare povezuje sve to u jedan potez obale, pa se kupalište bira u hodu.

Medveja i Lovranska Draga

Medveja je primorsko ribarsko mesto na tri kilometra od Lovrana, sa plažom u podnožju Učke i kristalno čistim morem; turistička zajednica je predstavlja kao odredište za opuštanje u prirodi, daleko od gužve.

Lovranska Draga je na strmom grebenu, 360 metara iznad mora, među terasastim vinogradima i obroncima Učke.

Sa Lovranom i Medvejom povezana je pešačkim stazama kroz prirodu.

Zanimljiva ruralna arhitektura obuhvata stare narodne građevine, takozvane šterne, kamene mostiće preko brzih i bistrih potoka i suvozide.

Sa Lovranske Drage se vidi ceo Kvarnerski zaliv.

Lovranska Draga je jedino naseljeno mesto na području Lovranštine u Parku prirode Učka.

Park prirode Učka

Učka je planinski masiv iznad Lovrana; park prirode proglašen je 1999. godine i obuhvata 160 kvadratnih kilometara.

Najviši vrhovi su Vojak, 1.401 metar, i Veli Planik, 1.272 metra.

Planinarske rute vode na vrh Učke iz Lovrana ili Medveje.

U parku je i opština Lovran, a kanjon Vela draga zaštićen je kao geomorfološki spomenik prirode.

Krški teren Učke obiluje speleološkim objektima, kojih ima gotovo dvesta.

Kultura i galerije

Puhački orkestar Lovran osnovan je 1912. godine.

Galerija Laurus i atelje i galerija slikara Ivana Pessija deo su likovnog života mesta.

Liburnia Jazz Festival i koncerti u crkvi svetog Jurja, uključujući božićni koncert 26. decembra, deo su kalendara.

Na Badnjak se u Lovranu dele fritule i kuvano vino, uz muzički program.

U Medveji je kapela svetog Andrije apostola.

Lečilište i zdravlje

Lovran je turistički život započeo kao lečilišna destinacija: početkom XX veka radila su četiri sanatorijuma i devet uglednih lekara.

Bečki lekar Albin Eder otvorio je 1895. ordinaciju u Lovranu, a 1898. mesto je dobilo zvaničan status lečilišta (Kurort).

Danas su hoteli opremljeni centrima za odmor i negu tela, a u mestu deluje i Klinika za ortopediju.

Marunada i okusi

Marunada se od 1973. održava u Lovranu; počinje sredinom oktobra, a narednih vikenda u selima Liganju i Dobreću.

Pripremaju se slatkiši, kolači i jela od kestena po starim domaćim receptima; uz pečene kestenove nudi se medica, domaća rakija na bazi meda.

Glavna priredba je na trgu Brajdice, uz folklorni program i nastup duvačkih orkestara.

Sportski program obuhvata treking trku, planinarski pohod na Učku i brdsku biciklističku turu od Lovrana preko Liganja i Dobreća do Lovranske Drage.

Lovranski kesten i lovranske trešnje su osnova lokalne gastronomije, prema turističkoj zajednici.

Kesten marun izvozio se u XIX veku u Italiju, Austriju, Nemačku i druge zemlje, a na Marunadi se danas probaju pečeni maruni, poslastice i druga jela od ovog ploda, rakije, pa i pivo od maruna.

Uz Marunadu tradiciju čine Regata tradicijskih barki, Dani črešanj i Festival špargli.

Putopisac Valvasor je pohvalio krupne i slatke kestenove i sočne trešnje.

Hrana i piće

Kesten je tokom istorije hranio generacije Lovranaca, a prostrani voćnjaci kestena protežu se kroz celo lovransko zaleđe.

Trešnje su druga voćka kakva se, prema turističkoj zajednici, ne može probati nigde drugde.

Za vreme Marunade hoteli, poslastičarnice, konobe i restorani nude kolače, torte i izvorna domaća jela.

Imena restorana ne navodimo, jer se ponuda menja; spisak vodi turistička zajednica.

Brodogradnja i pomorstvo su vekovima bili oslonac Lovrana, a u XIX veku mesto je imalo više od 20 pomorskih kapetana.

Gde odsesti

Lovran je lečilište od 1898, kada je dobio zvaničan status; pravi turistički bum usledio je u prvoj deceniji XX veka, kada su građene vile, pansioni i hoteli.

Hotel Belveder je nekadašnja Villa Fernandea iz 1873, prvo zdanje posebno građeno za prijem turista.

Danas Lovran pruža smeštaj u brojnim hotelima, pansionima i privatnom smeštaju i, prema Vikipediji, privlači turiste tokom cele godine.

Za mir se bira Medveja ili Lovranska Draga, a za šetnju uz more Lungomare.

Privatni smeštaj bira se po udaljenosti od obale, jer se mesto proteže uz more i uz padine Učke.

Koliko novca računati

Plaća se evrom — Hrvatska ga koristi od 1. januara 2023.

Prevoz kombijem iz Beograda košta 75 € po osobi u jednom smeru, a povratna karta je 140 €.

Smeštaj je najveća stavka i raste u sezoni.

Kako se stiže iz Srbije

Iz Beograda do Lovrana ima 572 kilometra po našim merenim podacima, a vozi se približno sedam sati sa pauzama. Put ide preko prelaza Batrovci–Bajakovo, pa auto-putem pored Zagreba do Rijeke i dalje obalom ka Opatiji. Iznos po putniku stoji na strani prevoz putnika Beograd → Lovran, cena po osobi.

Iz Beograda polazak je u 23 časa, sa adrese putnika, a putnici se ostavljaju na adresi smeštaja.

Iz Novog Sada vozimo istu rutu: minibus prevoz Novi Sad → Lovran i prevoz putnika Novi Sad – Lovran, cena.

Cene po polaznom gradu i kilometraža za ostale polazne gradove stoje na stranama kombi prevoz Novi Sad → Lovran, minibus prevoz Pančevo – Lovran, kombi prevoz putnika Smederevo → Lovran, prevoz putnika Sremska Mitrovica – Lovran, kombi prevoz Ruma → Lovran, kombi prevoz Šimanovci → Lovran, minibus prevoz Pećinci – Lovran, kombi prevoz putnika Šabac → Lovran i prevoz putnika Obrenovac – Lovran, a iznos po osobi na stranama prevoz putnika Novi Sad → Lovran — cena, prevoz Pančevo → Lovran — cena, prevoz putnika Smederevo – Lovran — cena, prevoz putnika Sremska Mitrovica → Lovran — cena, prevoz Ruma → Lovran — cena, prevoz putnika Šimanovci – Lovran — cena, prevoz putnika Pećinci → Lovran — cena, prevoz Šabac → Lovran — cena i prevoz putnika Obrenovac – Lovran — cena.

Region i država. Prevoz do ostalih mesta Kvarnera stoji na stranama kombi prevoz Beograd → Kvarner, minibus prevoz Novi Sad – Kvarner, kombi prevoz putnika Pančevo → Kvarner, prevoz putnika Smederevo – Kvarner, kombi prevoz Sremska Mitrovica → Kvarner, kombi prevoz Ruma → Kvarner, minibus prevoz Šimanovci – Kvarner, kombi prevoz putnika Pećinci → Kvarner, prevoz putnika Šabac – Kvarner i kombi prevoz Obrenovac → Kvarner, a cela Hrvatska na stranama kombi prevoz Beograd → Hrvatska i kombi prevoz Novi Sad → Hrvatska; iznos za celu zemlju je na strani prevoz putnika Beograd → Hrvatska, cena po osobi.

Za prelaz granice potreban je biometrijski pasoš: Hrvatska primenjuje šengenska pravila, pa lična karta nije dovoljna.

Opatija je na 6 kilometara, a Rijeka na 21; Rijeka je najbliži veći grad.

Plan po danima

Prvi dan je Lovran: utvrđena luka, kula, zvonik crkve svetog Jurja i vile iz doba lečilišta.

Drugi dan je Lungomare: šetnja do Opatije i povratak.

Treći dan je Medveja i plaža u podnožju Učke.

Četvrti dan je Lovranska Draga, pešačkom stazom kroz prirodu, sa pogledom na ceo Kvarnerski zaliv.

Peti dan je, ako se putuje u oktobru, rezervisan za Marunadu na trgu Brajdice, uz sportski program i pohod na Učku.

Ako birate samo jednu stvar, neka to bude Lungomare od Lovrana do Opatije.

Izleti

Opatija je na 6 kilometara; o njoj piše u vodiču Opatija — Lungomare, plaže, vile i gde odsesti.

Rijeka je na 21 kilometar; o njoj piše u vodiču Rijeka — šta videti, Trsat, Korzo i plaže u okolini.

Park prirode Učka je iznad Lovrana: proglašen je 1999, površine je 160 kvadratnih kilometara, a najviši vrhovi su Vojak (1.401 metar) i Veli Planik (1.272 metra).

Liganj i Dobreć su sela iznad Lovrana, u kojima se Marunada nastavlja narednih vikenda.

Sa decom, u paru i u grupi

Sa decom se bira kraća šetnja Lungomarom i plaža u Medveji.

U paru odgovaraju večernja šetnja uz utvrđenu luku i pešačka staza do Lovranske Drage.

Za grupe je zgodna Marunada u oktobru, a kombi sa osam putničkih mesta vozi grupu do osam osoba zajedno.

Kratka istorija za putnike

Prema predanju, rimski patricij Marko Vipsanije Agripa izabrao je ovo mesto za rezidenciju u I veku pre nove ere; njegova vila rustika smatra se začetkom Lovrana kao naselja.

U VII veku pominje se Lauriana, današnji Lovran.

U XII veku Lovran je trgovačko središte i značajan centar brodogradnje severnog Jadrana; arapski geograf El Idrisi zapisao je da u gradu uvek ima mnogo gotovih brodova.

U XV veku iz Lovrana su hodočasnici polazili brodom u Loreto.

Brodogradilišta u obližnjoj Ici od 1719. do 1870. gradila su jedrenjake i veće ribarske brodove.

U XVI veku kapetan Petar Kružić koristio je lovransku luku za snabdevanje Klisa, a mletačka flota bombardovala je Lovran decembra 1614.

U XIX veku mesto je imalo više od 20 pomorskih kapetana; pojava parobroda dovela je do krize jedrenjačkog brodarstva i brodogradnje, pa su mnogi emigrirali.

Posle Prvog svetskog rata Lovran dolazi pod vlast Italije, pod imenom Laurana, a tramvajska linija Matulji – Opatija – Lovran je ukinuta.

Lečilište Lovran postaje 1898, a 1913. broji 12.000 posetilaca; u to vreme grade se vodovod, električna mreža, tramvajska linija do Matulja i dva javna gradska kupališta.

Lovran, Opatija i Rijeka

Opatija se razvijala kao dinamično mondensko središte, a Lovran je zadržao ugled profinjenog lečilišta.

Razdvaja ih šest kilometara, koje spaja Lungomare.

Rijeka je na 21 kilometar i veliki je lučki i univerzitetski grad, pogodan i za jednodnevni izlet.

Česte greške

Pretpostavka da su Lovran i Opatija isto. Lovran je zadržao ugled profinjenog lečilišta, dok se Opatija razvijala kao mondensko središte; razdvaja ih šest kilometara.

Odlazak na Marunadu bez planiranja smeštaja. Manifestacija počinje sredinom oktobra.

Lična karta umesto pasoša. Na prelazu granice se ne priznaje.

Praktični saveti

Putne isprave. Za prelaz granice treba imati biometrijski pasoš; svako dete ima svoj.

Turistički informativni centar nalazi se na Trgu slobode 1 u Lovranu.

Obuća za šetnju je potrebna za Lungomare i staze do Lovranske Drage.

Za Marunadu informacije o programu i datumima daje turistička zajednica.

Za uspon na Učku proveriti vremenske prilike.

Za koga Lovran nije pravi izbor

Za odmor samo na plaži. Lovran je pre svega mesto istorije, šetnji i prirode, a kupanje je na dva gradska kupališta i malim šljunkovitim plažama u uvalama.

Ali za gradić uz utvrđenu luku, vile iz doba lečilišta i šetalište ka Opatiji — Lovran je dobar izbor.

Ukratko

Lovran se svodi na tri stvari: utvrđenu luku sa starim gradom, Lungomare do Opatije i oktobarsku Marunadu.

Za dolazak se biraju proleće i jesen, a sredinom oktobra Marunada.

Kreće se u 23 časa sa adrese putnika; ceo pregled relacije je na strani kombi prevoz Srbija → Hrvatska.